3D сахна жүктөлүүдө…

Интерактивдүү 3D лаборатория · акысыз · 6 тилде

Интернет кантип иштейт: DNS, пакеттер жана серверлер 3D'де

Бул 3D лаборатория браузерге дарек жазганда эмне болорун схема түрүндө көрсөтөт: компьютердик класстагы компьютер, роутер, провайдер, DNS сервер жана веб-сервер жаркыраган зымдар менен туташкан. «bilimai.kg сайтын ачуу» баскычын басканда суроо пакеттери көк, жооп пакеттери жашыл түстө жол жүрөт, ал эми үч этап — DNS, туташуу жана жүктөө — ирети менен түшүндүрүлөт.

Провайдер сыртка оптикалык кабель, мобилдик тармак же спутник аркылуу чыгышы мүмкүн — жолду которуп, пакеттин маршруту жана кечигүүсү кантип өзгөрөрүн салыштырасыз. Лаборатория информатика сабагындагы компьютердик тармактар жана интернет темасына ылайыкталган: мугалим аны проектор аркылуу көрсөтөт, окуучу ар бир түйүндү басып өзү изилдейт.

Лабораторияда эмне бар

  • 11 түйүн жана байланыш: компьютердик класс, LAN кабели, Wi-Fi, роутер, провайдер, оптикалык кабель, мобилдик мунара, спутник, DNS сервер, веб-сервер жана маалымат пакети.
  • Үч этаптуу анимация: 1/3 DNS сайттын атын IP дарекке айлантат, 2/3 компьютер серверге суроо жөнөтөт, 3/3 сервер баракты майда пакеттерге бөлүп кайра жөнөтөт.
  • Түс ачкычы: суроо пакеттери көк, жооп пакеттери жашыл, ал эми барак жүктөлүп жатканда компьютердин экранында прогресс тилкеси толот.
  • Провайдерден чыгуунун 3 жолу: оптикалык кабель (кечигүү ~10 мс), мобилдик тармак 4G/5G (~40 мс) жана спутник (~600 мс).
  • Ар бир түйүндүн кыска түшүндүрмөсү: DNS — интернеттин телефон китепчеси, оптикалык кабелде маалымат жарык импульсу болуп жүрөт, ар бир пакетте «кимден», «кимге» жана «канчынчы бөлүк» жазылат.
  • 11 аялдамалуу экскурсия; роутердин, сервердин жана мобилдик мунаранын өзүнчө 3D барагы бар, класс түйүнүнөн «Компьютердик класс» лабораториясына өтсө болот.

«Интернет кантип иштейт» лабораториясын кантип колдонуу керек

  1. 1Сайтты ачыңыз. «▶ bilimai.kg сайтын ачуу» баскычын басыңыз — суроо пакети компьютерден жолго чыгат.
  2. 2Этаптарды байкаңыз. Төмөнкү панелде DNS, туташуу жана жүктөө этаптары кезеги менен түшүндүрүлөт: көк — суроо, жашыл — жооп.
  3. 3Байланыш жолун которуңуз. «Провайдерден чыгуу жолу» бөлүмүндө оптикалык кабелди, мобилдик тармакты же спутникти тандап, «↻ Кайра жүргүзүү» баскычын басыңыз.
  4. 4Түйүндөрдү изилдеңиз. Каалаган түйүндү басып түшүндүрмөсүн окуңуз же «▶ Экскурсия» менен бардыгын ирети менен караңыз.

Көп берилүүчү суроолор

Лаборатория акысызбы, катталуу керекпи?

Ооба, акысыз жана катталуунун кереги жок. Лаборатория браузерде иштейт — эч нерсе орнотпостон, баракты ачып эле баштай бересиз.

Телефондо же планшетте иштейби?

Ооба. Бир манжа менен сүйрөп схеманы буруп, эки манжаны кысып-жайып жакындатасыз, түйүндү басып тандайсыз. Класста мугалим аны проектор же интерактивдүү доска аркылуу көрсөтө алат.

DNS сервер эмне үчүн керек?

Адам сайтты ат менен эстейт, ал эми компьютерлер сан менен — IP дарек менен иштешет. DNS сервер интернеттин телефон китепчеси сыяктуу: «bilimai.kg кайда турат?» деген суроого IP дарек менен жооп берет, андан кийин гана компьютер серверге туташат.

Эмне үчүн маалымат пакеттерге бөлүнүп жөнөтүлөт?

Тармак аркылуу бир бүтүн файл эмес, майда бөлүктөр жүрөт. Ар бир пакетте «кимден», «кимге» жана «канчынчы бөлүк» деген маалымат жазылгандыктан, ар бири өз алдынча жол таап келет. Лабораторияда сервер баракты дал ушинтип пакеттерге бөлүп жөнөтөт.

Спутник аркылуу интернет эмне үчүн кечигет?

Тоодо, алыскы айылда же деңизде кабель да, мунара да жок болгондо сигнал спутникке чейин көтөрүлүп, кайра түшөт. Бул узун жол, ошондуктан лабораторияда кечигүү ~600 мс, ал эми оптикалык кабелде ~10 мс, мобилдик тармакта ~40 мс. Чыныгы турмушта кадимки барак 0.2–0.5 секундда ачылат.

Башка 3D лабораториялар